Ground Zero - Wê Çaxê û Niha

Hewza Bîrewerîyê ya Bakur a Nû

Hewza Bîrewerîyê ya Bakur ku li ser cihê Avahîya Bakur hatîye çêkirin, di 2011'an de ber bi dawîbûnê ve diçû. Ev hewz ji alîyê avahîsazê Îsraîlî-Amerîkî Michael Arad û avahîsazê Amerîkî Peter Walker ve hatibû dîzaynkirin. Ew beşek ji bîranîna niştimanî ya 11'ê Îlonê ye. Ev bîrewerîya nû, di 11'ê Îlona 2011'an de bi merasîmekê ji bo malbatên qurbanîyan hat vekirin, û roja din derîyên xwe ji bo her kesî vekir.

Hewza Bîranînê ya Bakur a Nû

Hewzên bîrewerîyê yên Bakur û Başûr xwedîyên mezintirîn sûlavên çêkirî li Amerîkaya Bakur in, ku her yek ji wan neh metreyan diherike nav hewzeke çargoşe. Avahîsaz Arad dibêje ku ev hewz nîşana "valahîya berçav" e, ku tê de av diherike nav cihên vala yên ku ti carî tije nabin.

Li ser dîwarê bronzî yê li dora hewza Bakur, navên qurbanîyên 11'ê Îlonê hatine nivîsandin. Di nav wan de navên kesên di nav avahîya Navenda Bazirganîya Cîhanê ya Yekê de bûn, navên rêwîyên firoka "American Airlines Flight 11" ya ku li avahîyê xistibû, û navên qurbanîyên teqîna terorîstî ya 26'ê Sibata 1993'an a li binê Avahîya Bakur hene.

Hewza Bîrewerîyê ya Başûr ya Nû

Hewza Bîranînê ya Başûr ku li ser cihê Avahîya Başûr hatîye çêkirin, di 2011'an de ber bi dawîbûnê ve diçû. Ev hewz ji aliyê avahîsazê Îsraîlî-Amerîkî Michael Arad û avahîsazê Amerîkî eter Walker ve hatibû çêkirin. Ew beşek ji bîranîna neteweyî ya 11'ê Îlonê bû. Ev bîrdarîya nû, di 11'ê Îlona 2011'an de bi merasîmekê ji bo malbatên qurbanîyan hat vekirin, û roja din deriyên xwe ji bo hemû kesî vekir.

Hewza Bîrewerîyê ya Başûr ya Nû

Hewzên bîrewerîyê yên Bakur û Başûr, xwedîyê herî mezin sûlavên çêkirî ne li Amerîkaya Bakur, ku her yek ji wan neh metreyan diherike nav hewzeke çargoşe. Avahîsaz Arad dibêje ku ev hewz nîşana "valahîya berçav" in, ku tê de av diherike nav cîhên vala yên ku ti carî tije nabin.

Li ser dîwarê bronzî yê li dora hewza Bakur, navên qurbanîyên 11'ê Îlonê hatine nivîsandin. Di nav wan de navên kesên di nav Avahîya Dueym a Navenda Bazirganîya Cîhanê de bûn, navên rêwîyên firoka "United Airlines Flight 175" ya ku ji alîyê terorîstan ve li avahîyê hat xistin, û navên tîmên hawarçûnê hene. Herwiha navên kesên li Pentagonê, rêwîyên firoka "American Airlines Flight 77" ya ku li Pentagonê ket, û navên rêwîyên firoka "United Airlines Flight 93" ya ku li Shanksville a Pennsylvaniayê ket jî li wir hene.

Meydana Bîrewerîyê ya Nû

Cihê hotela Marriott a berê bû parçeyek ji Meydana Bîranînê ya 11'ê Îlonê. Ev meydan ji alîyê avahîsazê Îsraîlî-Amerîkî Michael Arad û avahîsazê Amerîkî Peter Walker ve hat çêkirin. Meydan di 11'ê Îlona 2011'an de ji bo malbatên qurbanîyan hat vekirin, û roja din jî ji bo gel hat vekirin.

Desthilatdarîya Benderê ya New York û New Jersey, ku erdê ku hotelê wêrankirî li ser milkê wê ye, deverê paqij dikin da ku bibe beşek ji Meydana Bîrewerîyê. Ew di Cotmeha 2003'an de gihîştin rêkeftinekê ku girêbesta kirê ya Marriot betal bikin ku biryar bû heta sala 2094'an dirêj kiriba. Ew peyman êdî berpirsîya avakirina hoteleke nû ji stûyê Marriot derxist.

Sazîyên xizmetê yên Meydana Bîrewerîyê ya Nû

Bêhtirî 400 darên berûyê yên spî li dora herdu hewzên Meydana Bîrewerîyê hene.

Li ser cihê hotela berê du avahîyên biçûk jî hene. Kompanîya avahîsaz Peter Walker a bi navê PWP Landscape Architecture ku meydan çêkirîye, dibêje ku ev herdu avahî hewayê paqij didin cihên di binê meydanê de. Herwiha di van avahîyan de cihên xizmetguzarîyê û navendeke ewlekarîyê jî hene.

Navenda Bazirganîya Cîhanê ya Nû ya 4'an

Di sala 2011'an de, Navenda Bazirganiya Cîhanê ya 4'an ya nû li ser cihê avahiya berê dihat çêkirin. Ev avahî ji alîyê kompanîya avahisazîyê ya Japonî Maki and Associates ve hat sêwirandin, û ew beşek e ji plana giştî ya sala 2003'an a avahisazîyê Amerîkî Daniel Libeskind ji bo nûkirina Navenda Bazirganîya Cîhanê. Kompanîya Silverstein Properties di 26'ê Tebaxa 2010'an de destûr girt ku vê avahîyê ava bike û bixebitîne, li gor peymana kirekirinê ya bi Rêvebirîya Portê ya New York û New Jersey re.

Navenda Bazirganiya Cîhanê ya Nû ya 3'an

Di sala 2011'an de, Navenda Bazirganîya Cîhanê ya 3'an ya nû li ser parçeyekî din ê cihê avahîya berê dihat çêkirin. Ev birc ji alîyê kompanîya avahisazîyê ya Brîtanî Rogers Stirk Harbour + Partners ve hat sêwirandin. Ew beşek e ji plana giştî ya sala 2003'an a avahisazê Amerîkî Daniel Libeskind ji bo nûkirina herêma Navenda Bazirganiya Cîhanê. Kompanîya Silverstein Properties di 26'ê Tebaxa 2010'an de destûr girt ku vê avahîyê ava bike û bixebitîne, li gor peymana kirekirinê ya bi Rêvebirîya Portê ya New York û New Jersey re.

Navenda Bazirganîya Cîhanê ya 4'an ya Nû

Avahîya 4'an a Navenda Bazirganiya Cîhanê ya Nû ku ji 72 qatan pêk tê, di 13'ê Mijdara 2013'an de hat vekirin. Bilindahîya wê 297 metre ye, û dema ku avakirina hemû avahîyan bidawî bibe, dê bibe 4'emîn avahîya herî bilind li herêma Navenda Bazirganiya Cîhanê. Avahisaz Fumihiko Maki vê avahîyê wekî "avahîyeke hêsan, aram û birûmet" bi nav dike.

Sêyeka cihê ofîsan ê Avahîya 4'an a Navenda Bazirganiya Cîhanê dibe navenda nû ya Rêvebirîya Portê ya New York û New Jersey. Kompanî û saziyên din ên ku li vir ofîs girtine ev in: Hikûmeta Bajarê New Yorkê, Mediamath, Morningstar, SportsNet New York (SNY), Spotify, Sterling Entertainment û kompanîya bîmeyê ya Zurich American Insurance Company.

Di beşa binî ya Avahiya 4'an a Navenda Bazirganiya Cîhanê de cihên kirînê û firoşgeh hene. Ji van sê qat li ser erdê ne û du qat jî di bin erdê de ne.

Navenda Bazirganiya Cîhanê ya Nû ya 3'an

Avahîya 3'an a Navenda Bazirganîya Cîhanê ya Nû ku ji 80 qatan pêk tê, di 11'ê Hezîrana 2018'an de hat vekirin. Bilindahîya wê 328 metre ye, û dema ku avakirina hemû avahîyan bidawî bibe, dê bibe avahîya 3'emîn a herî bilind li herêma Navenda Bazirganîya Cîhanê.

Taybetmendiyên herî balkêş ên Avahîya 3'an ev in ku sîstema hesinî ya dervayî ya bi şêwazê tîpa"K" û balkonên li ser qatên 17, 60 û 76'an. Kompanî û sazîyên ku li vir ofîs girtine ev in: Asana, Casper Sleep, Cozen O’Connor, Diageo, GroupM, Hudson River Trading, IEX Group, Kelley Drye & Warren, McKinsey & Company û Uber. Herwiha di avahîyê de pênc qatên cihên firoşgehê jî hene.

Navenda Bazirganîya Cîhanê ya 2'an a Nû

Di sala 2011'an de, xebatên bingehîn ji bo Avahîya 2'yan a Navenda Bazirganîya Cîhanê ya Nû li ser beşa bakur a cihê avahîya berê destpê kirin. Rêvebirîya Benderê ya New York û New Jersey, ku xwedîyê vî erdî ye, di 26'ê Tebaxa 2010'an de plana avakirinê ya kompanîya Silverstein Properties pejirand û pesend kir.

Plana pêşîn a Avahîya 2'yan a sala 2006'an, ku ji alîyê kompanîya avahisazîyê ya Brîtanî Foster + Partners ve hatibû amadekirin, nîşan dida ku ev avahî dê ji 79 qatan pêk bê. Herwiha bi bilindahîya xwe ya 411 metreyan, plan ew bû ku bibe avahîya duyemîn a herî bilind li herêma Navenda Bazirganîya Cîhanê.

Plana nû ya Avahîya 2'yan a Navenda Bazirganîya Cîhanê ji alîyê Foster + Partners ve (2006)

Taybetmendîya herî balkêş a vê planê banê avahîyê ye, ku ji çar parçeyên bi şêwazê elmasê pêk tê. Ev ban ber bi jêr ve, anku ber bi hewzên Meydana Bîranînê ve xwar dibe, ku berê Avahîyên Cêwî li wir bûn.

Navenda Veguhastinê ya Oculus a Navenda Bazirganîya Cîhanê ya Nû

Di sala 2011'an de, Navenda Veguhastinê ya Oculus a Navenda Bazirganîya Cîhanê ya Nû li ser beşa başûr a cihê avahîya berê dihat çêkirin.

Ev navend wekî stasyoneke nû ji bo tora trênê ya Port Authority Trans-Hudson (PATH) kar dike, ku navçeya Manhattan a bajarê New Yorkê bi herêma bakur-rojhilatê New Jersey ve girê dide. Ev stasyona nû cihê stasyoneke demkî girt ku di 23'ê Mijdara 2003'an de hatibû vekirin. Wê stasyona demkî xeta trênê ya PATH a ji bo Lower Manhattanê ku ji dema êrîşa 11'ê Îlonê ve hatibû sekinandin, ji nû ve dabû destpêkirin.

Kompanîya ku stasyonê bi rê ve dibe, anku Rêvebirîya Portê ya New York û New Jersey, di Çileya 2004'an de plana stasyonê ya nû pejirand, ku ji alîyê avahîsazê Spanî Santiago Calatrava ve hatibû çêkirin, û plan ew bû ku di sala 2009'an de vebe. Lê belê, guhertinên di planê de bûn sedema derengmayînê, loma avakirina beşa ser erdê heta Tîrmeha 2008'an destpê nekir.

Navenda Bazirganîya Cîhanê ya Nû ya 2'an

Qatên di bin erdê de û avahîya bingehîn a Avahîya Navenda Bazirganîya Cîhanê ya 2'an di Berfanbara 2012'an de heta asta kolanê hatin temamkirin.

Avakirina avahîyê di sala 2013'an de ji alîyê kompanîya Silverstein Properties ve hat sekinandin, ji ber ku wan li benda dîtina kirêdarên mezin bûn, û cihê avahîyê heta meha Îlona 2021'an jî bêçalakî ma.

Kompanîya avakirinê di sala 2015'an de planeke nû ji bo Avahîya Navenda Bazirganîya Cîhanê ya 2'an ragihand. Ev plan wekî beşek ji peymana pêşîn a bi kompanîyên News Corp. û 21st Century Fox re hat çêkirin, da ku ew nêzîkî nîvê cihê nivîsgehên vêavahîyê kire bikin.

Modela ku ji alîyê koma Danîmarkî Bjarke Ingels Group (BIG) ve hatibû çêkirin, avahîyeke ji heft qutîyên mezin ên li ser hev nîşan dida. Herwiha bilindahîya vê planê nêzîkî bilindahîya plana pêşîn a Foster + Partners bû.

PIştî ku herdu kompanîyên mezin ên medyayê yên Amerîkî biryar girtin ku Avahîya Navenda Bazirganîya Cîhanê ya 2'an kire nekin, kompanîya Silverstein Properties di Çileya 2020'an de ji Foster + Partners xwest ku guhertineke mezin di projeya xwe ya sala 2006'an de çêkin.

Kompanîya Silverstein Properties ji Dengê Amerîka re ragihand ku di rojên berîya 20 salîya êrîşa 11'ê Îlonê de, xebatên guhertina projeya Foster + Partners hîn jî berdewam dikirin, û ti rojeke diyarkirî tune bû ku wê modela nû ya Avahîya Navenda Bazirganîya Cîhanê ya 2'an ji bo gel were nîşandan.

Dîwarê hesinî yê li dora cihê avahîya bêçalakî ya Avahîya Navenda Bazirganîya Cîhanê ya 2'an bû cihê seredana tûrîstan, ji ber ku wêneyên rengîn li ser dîwarên wê yên dervayî hatibûn çêkirin.

Ev nexş û wêneyên rengîn di Hezîrana 2018'an de, li ser daxwaza kompanîya Silverstein Properties û Rêvebirîya Benderê ya New York û New Jersey hatin çêkirin. Hunermendan ev proje di meha Îlonê ya heman salê de qedandin, da ku bi wêneyên xweş herêmê bedew bikin. Paşê, di Cotmeha 2026'an de, li alîyê Church Street cihê vexwarinê yê bi navê Oculus Beer Garden hat vekirin.

Navenda Veguhastinê ya Oculus a Navenda Bazirganîya Cîhanê ya Nû

Navenda Veguhastinê ya Oculus a Navenda Bazirganîya Cîhanê ya Nû di 3'ê Adara 2016'an de ji bo gel hat vekirin. Di wê demê de, firoşgehan û hin derîyên li ser asta kolanê hîn venebûbûn.

Banê spî û yê herî balkêş ê stasyonê ji du perçeyên mîna baskan pêk tê ku li ser du kemberan xwar dibin. Li gor avahîsaz Calatrava, armanca vê sêwiranê ew e ku dişibe kevokek ku ji destên zarokekî tê berdan. Di navbera herdu kemeran de pencereyeke dirêj a banî heye ku di rojên xweş de û her sal di 11'ê Îlonê de vedibe da ku ronahiya esman bide hundir.

Ev bihayê bilind ê ku digihîje 4 mîlyar dolarî, vê navendê dike herî biha stasyona trênê ya Amerîkayê. Ev biha nêzîkî du qatê budceya wê ya pêşîn e ku 2.2 mîlyar dolar bû. Herwiha, temamkirina vê stasyonê ji wextê ku di destpêkê de hatibû plankirin, heft sal zêdetir dom kir.

Du qatên di binê asta kolanê yên vê stasyonê de dibin cihê beşek ji navenda firoşgehê ya Westfield World Trade Center, ku ji alîyê kompanîya xanîyan a bazirganî ya Fransî Unibail-Rodamco-Westfield (URW) ve tê birêvebirin. Ev navend cihê kirînê yê binerdî û yek-qatî girt ku di êrîşa 11'ê Îlonê de li binê navenda herêma bazirganîyê ya berê hatibû rûxandin.

Navenda kirînê ya Oculus û rêyên din ên ketina ser asta kolanê di 16'ê Tebaxa 2016'an de hatin vekirin.

Navenda Oculus cara yekem di 10'ê Mijdara 2020'an de, ji bo pîrozkirina Roja Bîranîna Leşkerên Berê (Veterans Day), bi rengên sor, spî û şîn hat ronîkirin. Ev yek piştî wê hat ku Rêvebirîya Portê sîstema xwe ya ronahîyê nû kir û ronahiyên LED ên ku reng diguherînin û enerjîyê kêm dixwin bi kar anîn. Rêveberîyê ragihand ku danîna 13,000 ronahîyên LED li Oculus û cihên din ên herêma Navenda bazirganîya Cîhanê dê gaza karbonê kêm bike û di sala yekem de 700,000 dolaran biparêze.

Navenda Bazirganîya Cîhanê ya Nû ya 1'an

Di sala 2011'an de, avahîya nû ya Navenda Bazirganîya Cîhanê ya 1'an li ser heman cîhî, li alîyê rojavayê avahîya kevin, ji nû ve dihat avakirin.

Ev birc, ku di destpêkê de navê wê 'Birca Azadîyê' (Freedom Tower) bû, ji alîyê avahîsazê Amerîkî David Childs ve hat sêwirandin. Paşê, Rêveberîya Portê ya New York û New Jersey di 27'ê Nîsana 2006'an de dest bi avakirina wê kir.

Avaker Larry Silverstein di 25'ê Nîsana 2006'an de daxuyaniyek da rojnamevanan. Wî got ku wî mafê avakirina Birca Azadîyê da Rêveberîya Portê. Silverstein gişta avahîyên Navenda Bazirganîya Cîhanê di Tîrmeha 2001'ê de ji heman saziyê bi kirê girtibû. Di beramberî vê yekê de, karê avakirina bircên nû yên bi hejmarên 2, 3 û 4 yên Navenda Bazirganîya Cîhanê ji bo şîrketa wî ma.

Avahîsaz David Childs ya ji bo Birca Azadîyê cuda ye ji sêwirana Daniel Libeskind ya sala 2002'an, ku di sala 2003'an de ji alîye kompanîya Lower Manhattan Development Corporation ve hatibû pejirandin. Lê dîsa jî, Childs ramaneke girîng a Libeskind parast û bilindahiya bircê gihand 542 metreyan, anku 1776 feet. Ev hejmar sembola sala serxwebûna Amerîkayê ye.

Rêveberîya Portê di 27'ê Adara 2009'an de navê Birca Azadîyê guhert û kir One World Trade Center. Paşê, di 7'ê Tîrmeha 2010'an de, kompanîya xanîyan a bi navê The Durst Organization wekî hev-avaker tevli Rêveberîya Portê bû ji bo avakirina Navenda Bazirganîya Cîhanê ya 1'an.

Heta Îlona 2011'an, avakirina bircê gihîşt qata 80'emîn. Bi giştî tê plankirin ku ev birc bibe 104 qat.

Stasyona Demkî ya PATH'ê

Li alîyê rojhilatê vê qadê, stasyoneke demkî ya trêna Port Authority Trans-Hudson (PATH)ê hat avakirin. Ev tora trênê Manhattan a New Yorkê û bakurê rojhilatê New Jerseyê girêdide. Ev stasyon di 23'yê Mijdara 2003'an de hat vekirin û xizmetguzarî3ya trênê ya ber bi Lower Manhattanê ve, ku ji piştî 11'ê Îlonê ve hatibû sekinandin, ji nû ve da destpêkirin.

Ev stasyona demkî (ya li aliyê rastê yê wêneyê) dê paşê were rûxandin da ku li şûna wê Navendeke Nû ya Hunera Performansê bê avakirin. Kompanîya Lower Manhattan Development Corporation, ku kompanîyeke hevpar a Herêm û Bajarê New Yorkê ye, di Cotmeha 2004'an de kompanîyên avahîsazîyê yên Amerîkî û Norwêcî Gehry Partners û Snøhetta hilbijartin da ku vê navendê sêwirînin û ava bikin. Lê belê, heta sala 2011'an sêwirana dawî nehat zelalkirin. Ji ber ku li ser cureyê bernameyên navendê nîqaş hebûn û lêçûna zêde ya avakirina wê li ser xetên trêna PATH'ê û parkên erebeyan ên bin erdê fikarên mezin çêkirin.

Navenda Bazirganîya Cîhanê ya Nû ya 1'an

Navenda Bazirganîya Cîhanê ya 1'an di 3'yê Mijdara 2014'an de vebû. Kompanîya mezin a weşangerîyê Condé Nast wekî kirêdarê yekem ê sereke cîh girt û qatên ji 20 heta 44'an girtin. Bilindahiya bircê 542 metre ye ku minareya 124 metreyî ya li ser banê wê jî tê de ye. Ev yek wê dike avahîya herî bilind a li nîvkada rojava. Avakirina bircê 3.9 mîlyar dolar girt. Şêweyê wê yê taybet ji bingeheke wekî qutîkê destpê dike, paşê heşt sêgoşeyên cam ber bi jor ve diçin û li nîvê bircê şêweyê heştgoşeyekê çêdikin, li ser banî jî dibe çargoşe. Ev şêwe wiha nîşan dide ku qey birc li dora xwe dizivire.

Qatên ji 2 heta 19'an, ku bingeha bircê pêk tînin, û qatên ji 92 heta 99'an tenê ji bo amûr û pergalên teknîkî ne û ti kirêdar tê de nînin.

Cihê herî mezin ê geştyarî yê bircê, ku navê wê One World Observatory ye, di 29'ê Gulana 2015'an de li ser qatên 100 û 102'yan vebû. Ev der dîmenekî 360 pileyî yê bajarê New Yorkê nîşan dide û mirov dikare heta 72 kîlometreyan li her alî bibîne. Di bircê de 71 asansor hene û pênc ji wan asansorên bilez in. Ev asansorên bilez geştyaran tenê di 47 çirkeyan de ji erdê dertînin qata 102'yan.

Li Navenda Bazirganiya Cîhanê ya 1'an, 278 hezar metrekare qada ofîsan heye. Çend saziyên dewleta Amerîkayê û kompanîyên mezin qatên zêde bi kirê girtine. Ji saziyên dewletê yên li wir, Parastina Sînor û Gumrikê, Sazîya Rêveberiya Lezgîn û Rêveberiya Xizmetên Giştî hene. Herwiha kompanîyên wekî DAZN Group, Moody’s, Stagwell Inc. û Wunderkind jî li wir ofîs girtine. Navê şîrketa Wunderkind berê BounceX bû.

Kompanîya The Durst Organization ku Navenda Bazirganiya Cîhanê ya 1'an bi rêve dibe, ji Dengê Amerîkayê re got ku di Tebaxa 2021'ê de ji 90% qada ofîsên bircê hatine bi kirê girtin.

Navenda Nû ya Hunera Performansê ya Ronald O. Perelman

Çêkirina bin-erd a Navenda Hunerên Performansê di sala 2018'an de destpê dike. Berî vê, di 3'ê Adara sala 2016'an de stasyona demkî ya PATH'ê hat girtin û paşê hat xirakirin. Di sala 2017'an de jî çêkirina parkkirina binê erdê li wî cihî destpê kir.

Rêveberîya navendê di Mijdara sala 2015'an de fîrmaya avahîyê ya REX a ji New Yorkê hilbijart daku avahîyê ji nû ve sêwirîne. Ev fîrme ji aliyê Joshua Ramus ve tê birêvebirin. Sêwirana pêşîn a ji alîyê Gehry Partners û Snøhetta ve hatibû çêkirin hat betalkirin. Paşê di Hezîrana sala 2016'an de, milyarderê Amerîkî Ronald O. Perelman 75 milyon dolar bexşî projeyê kir û ji ber vê yekê navê wî li navendê hat zêdekirin. Rêveberîya Portê ya New York û New Jersey ku xwedîyê vî cihî ye, di Sibata sala 2018'an de destûra kirêkirina 99 salan da navendê.

Çêkirina ser erdê ya navendê di deha Îlona sala 2019'an de bi hatina tîrêjên pola destpê dike. Ev xebat di sala 2021'an de jî berdewam dike û di 23'yê Hezîranê de merasîma qedandina avahîyê tê çêkirin.

Navenda Bazirganîya Cîhanê ya Nû ya 7'an

Navenda Bazirganiya Cîhanê ya 7'an a Nû ya li alîyê rastê di 23'yê Gulana sala 2006'an de vedibe. Berî vê, çêkirina avahiyê di Mijdara sala 2002'an de bi merasîma avêtina bingehê destpê kiribû.

Larry Silverstein ku avahîya pêşîn a Navenda Bazirganiya Cîhanê ya 7'an çêkiribû, çend meh piştî 11'ê Îlonê avahîsazê Amerîkî David Childs ji kompanîya Skidmore, Owings & Merrill hilbijart daku avahîya nû sêwirîne. Vî avakerî ji kovara New Yorker re wiha got: Navenda Bazirganiya Cîhanê ya 7'an avahîyeke ji kevir bû, giran û mezin bû. Vê carê, em ê tiştekî wisa çêkin ku hesteke siviktir bide mirov.

Childs birca şûşeyî ya 52 qatî û ziravtir sêwirand ku li binê wê stasyoneke elektrîkê ya piçûktir heye. Ev birc di şêwazê çargoşeya xwar de hat sêwirandin daku ew beşa kolana Greenwich Street ku ji alîyê avahîya pêşîn ve hatibû girtin, ji nû ve vebe.

Navenda Bazirganîya Cîhanê ya 7'an a nû dibe avahêya yekem li bajarê New Yorkê ku xelata zêrîn a LEED ji sazîya xêrxwaziyê ya U.S. Green Building Council werdigire

Kirêdarên sereke yên vê avahîyê kompanîyên mîna Broadcast Music, Inc. (BMI), Jeffrey Beers International, Mansueto Ventures, Moet Hennessy USA, Moody’s Corporation, New York Academy of Sciences, Silverstein Properties, WilmerHale û Zola ne.

Navenda Bazirganîya Cîhanê ya Nû ya 7'an

Parka Malbata Silverstein a Nû

Parka Malbata Silverstein ku parkeke sêgoşeyî ye û li ser beşa rojhilat a cihê avahiya pêşîn a Navenda Bazirganîya Cîhanê ya 7'an hatîye çêkirin, di sala 2004'an de hat qedandin.

Ev parka ku rûbera wê 1,390 metreyên çargoşe ye ji alîyê avahîsazê peyzajê New Yorkê Ken Smith ve hatîye sêwirandin. Di hundirê parkê de hewzeke avê ya gilover heye ku derdora wê bi daran û devîyan hatîye pêçan. Ev der wekî cihekî ewle û aram ji bo karkerên nivîsgehan, mirovên herêmî û geştîyaran hatîye çêkirin.

Di destpêkê de li nava hewza parkê, peykerekî bi navê Balloon Flower ê sor ku ji aliyê hunermendê Amerîkî Jeff Koons ve hatibû çêkirin, hatibû danîn. Ev peykerê ji polaya zengarnegir ku bilindahiya wî 2.7 metre ye û bûbû sembola parkê, di Cotmeha sala 2018'an de ji bo nûkirinê hat rakirin. Di heman demê de hewz jî hat çêkirin. Paşê hewz dîsa hat xebitandin, lê kompanîya Silverstein Properties ji Dengê Amerîka re got ku nûkirina vî peykerî di Tebaxa sala 2021'an de li Ewropayê hîn berdewam dikir.

Cihê Navenda Ewlekarîya Wesayîtan a Siberojê

Piştî çend salan ji gotûbêjên li ser çarenûsa cihê Saint Nicholas, rayedarên herêmî û dewletê di Tîrmeha sala 2008'an de bi Serokatîya Dêra Ortodoks a Yunanî ya Amerîkayê re peymaneke destpêkê çêkirin daku dêr li parkeke siberojê ku kolanek li rojhilatê cihê wê yê berê ye, ji nû ve ava bibe. Li gor vê peymanê, divê serokatî mafên axa dêra rûxiyayî ya li kolana 155 Cedar Street bide Rêveberîya Portê New York û New Jersey. Bi vî rengî, ev sazîya dewletê dikare dest bi kolandina wî cihî bike daku Navenda Ewlekarîya Wesayîtan a binê erdê ji bo qada nû ya Navenda Bazirganîya Cîhanê çêbike.

Li hemberî radestkirina vê axê, Rêveberîya Portê New York û New Jersey qebûl dike ku 20 milyon dolar bide serokatiya dêrê daku dêrê li ser erdekî mezin ê li cihê nû ji nû ve ava bike. Herwiha ev sazîye qebûl dike ku 20 heta 40 milyon dolarên din jî xerc bike ji bo çêkirina bingeheke bihêz daku avahîya nû li ser Navenda Ewlekarîya Wesayîtan ragire.

Lê gotûbêjên ji bo qedandina vê peymanê di Adara sala 2009'an de xira dibin. Rêveberîya Portê di nîveka sala 2010'an de dest bi xebatên kolandinê yên li ser cihê dêra kevn dike û dibêje ku ew nikare bêtir bisekine ji bo çêkirina Navenda Ewlekarîya Wesayîtan ku dê wekî xeteke girîng a binê erdê xizmetê bide qada nû ya Navenda Bazirganiya Cîhanê. Serokatîya dêrê jî di Sibata sala 2011'an de dozê li dijî saziya Rêberîya Portê vedike û wê bi destdirêjîya li ser axê û binpêkirina şertên peymana destpêkê tawanbar dike.

Parêzgarê New Yorkê Andrew Cuomo di 14'yê Cotmeha sala 2011'an de dibe navbeynkar û peymana dawî di navbera her du aliyan de çêdike. Ev yek dihêle ku serokatîya dêrê dest bi xebatên sêwirandina dêra nû bike.

Parka Liberty ya Nû

Parka Liberty ku rûbera wê 4,000 metreyên çargoşe ye, di 29'ê Hezîrana sala 2016'an de ji bo gel vedibe. Ev park 7 metreyan li ser kolana Liberty Street bilind e û li ser banê Navenda Ewlekarîya Wesayîtan hatîye avakirin. Ev navend wekî cihekî kontrolkirina kamyon û otobusên ku diçin qada binê erdê ya Navenda Bazirganiya Cîhanê xizmetê dide.

Sêwirana vê parkê ji alîyê avahîsazê peyzajê Amerîkî Joseph E. Brown ve hatîye çêkirin û xwedîyê wê Rêveberîya Portê New York û New Jersey ye. Ev sêwiran di sala 2013'an de hat eşkere kirin û çêkirina vî projeyê ku nirxê wî 50 milyon dolar e, di sala paşîn de destpê kir.

Piştî qedandina wê, du peykerên navdar li ser wê platforma bilind a parkê têne danîn.

Yek ji wan peykerê bi navê The Sphere ê hunermendê Alman Fritz Koenig e. Ev peyker di destpêkê de li nava meydana Austin J. Tobin Plaza ya Navenda Bazirganiya Cîhanê de bû heta ku di 11'ê Îlonê de ji ber hilweşîna Avahîyên Cêwî zirar dît û xira bû. Ev peykerê ji tûncê ku bilindahîya wî 7 metre ye, pêşî di 11'ê Adara sala 2002'an de li parka Battery Parkê dîsa hat nîşandan. Ew heta sala 2012'an li wir ma, lê ji ber çêkirina parkê ew rakirin û danîn depoyekê. Paşê kempeyneke giştî destpê kir daku vî peykerî vegerînin qada Navenda Bazirganiya Cîhanê. Piştî mirina Koenig a di 22'yê Sibata sala 2017'an de, ev berhema wî di 6'ê Îlona heman salê de birin Parka Liberty. Peyker di merasîmeke fermî de di 29'ê Mijdara sala 2017'an de li parkê hat eşkere kirin.

Peykerê din jî berhema bi navê America’s Response Monument e ku ji alîyê hunermendê Amerîkî Douwe Blumberg ve hatîye çêkirin.

Ev peykera ji tûncê ku bilindahîya wê 4 metre ye, leşkerê Hêzên Taybet ên Amerîkayê li ser hespê nîşan dide. Ev peyker wekî rûmetekê ji bo wan leşkerên Amerîkî hat sêwirandin ku piştî êrîşên 11'ê Îlonê çûbûn Afganistanê û di destpêka şerê li dijî Talîbanê de li hespên Afganî siwar bibûn. Ew milîtanên ku cih dabûn El-Qaîdeyê. Blumberg fikra vî peykerî ji wêneyên fermî yên hikûmeta Amerîkayê girtîye. Ew peyker nîşan didin ku leşkerên Amerîkî di Cotmeha sala 2001'an de ligel eşîrên hevalbendên Afganî li ser hespan siwar dibin daku di nava çiyayên asê re derbas bibin.

Peykerê America’s Response Monument cara yekem di 11'ê Mijdara sala 2011'an de li lobîya West Street a avahîya One World Financial Center ku nêzîkî şûnwarê Ground Zero (cihê êrîşê) ye hat nîşandan. Paşê di 19'ê Cotmeha sala 2012'an de ew birin cihekî li derve yê li ser kolana Vesey Street ku nêzîkî derîyê stasyona demkî ya PATH'ê û avahîya di bin çêkirinê de ya Navenda Bazirganîya Cîhanê ya 1'an bû. Ev peyker herî dawî birin Parka Liberty û li wir di merasîmeke di 13'yê Îlona sala 2016'an de ji bo cara sêyem hat vekirin.

Navenda Ewlekarîya Wesayîtan a Nû

Navenda Ewlekarîya Wesayîtan a Navenda Bazirganiya Cîhanê di 31'ê Cotmeha sala 2014'an de ji bo karanîna giştî û şandina pakêtênyên ji bo kirêdarên wir vedibe. Ev vekirin sê roj berî vekirina fermî ya Navenda Bazirganîya Cîhanê ya 1'an çêdibe. Derîyê vê navendê yê li kolana Liberty Street wekî xala kontrolê tê bikaranîn ji bo kamyon, otobus û tirimbêlên ku destûra wan heye têkevin rêyên binê erdê, cîhên barkirinê û parkkirina avahîyên Navenda Bazirganîya Cîhanê. Parkkirina giştî ji bo gel qet nîne.

Rêveberîya New York û New Jersey ku xwedîyê Navenda Ewlekarîya Wesayîtan ye, çêkirina vî projeyê ku nirxê wî 667 milyon dolar e qebûl dike û di nîveka sala 2010'an de dest bi kolandinê dike. Banê betonî yê yek qatî yê derîyê navendê di sala 2013'an de xilas dibe. Bi vî rengî, çêkirina Parka Liberty ya li ser wî banî di sala paşîn de destpê dike.

Yek ji taybetmendiyên herî balkêş ên Navenda Ewlekarîya Wesayîtan ê dîwarê şînkahîyê ye ku dirêjahîya wî 91 metre ye. Ev dîwar ji qeraxa bakur a parka li ser banî destpê dike û heta asta kolanê dadikeve xwarê.

Cihê Navenda Ewlekarîya Wesayîtan a siberojê û Navenda Bazirganîya Cîhanê ya 5'an

Nêzîkî 10 salan piştî êrîşan 11'ê Îlonê dema ku avahîya Deutsche Bank Building êdî nedihat bikaranîn, rûxandina wê di Sibata sala 2011'an de bidawî dibe gava karkerên hilweşandinê digihîjin qata jêrzemînê.

Ji bo gava yekem a hilweşandina bircê, sazîya Lower Manhattan Development ku sazîyeke hevbeş a eyalet û bajarê New Yorkê ye û erka wê nûkirina herêmê ye, soz dide ku vî cihî bi 90 milyon dolarî ji Deutsche Bank bikire û lêçûnên rûxandinê bide. Ev biryar wekî beşek ji peymana Sibata sala 2004'an tê girtin. Ev peymana ku bi navbeynkarîya serokê berê yê Senatoya Amerîkayê George Mitchell hat çêkirin, diyar dike ku bankaya Almanî 140 mîlyon dolarên din jî ji kompanîyên xwe bistîne daku kêşeya wan a hiqûqî ya li ser windakirina bircê bidawî bibe. Beşek din a vê peymanê destnîşan dike ku piştî rûxandina avahîyê, ev cih ji bo çêkirina Navenda Ewlekarîya Wesayîtan a binê erdê bête bikaranîn. Beşa mayî ya vî cihî jî ji bo avakirina birca nû ya Navenda Bazirganîya Cîhanê ya 5'an tê veqetandin daku qada giştî ber bi başûr ve heta kolana Albany Street fireh bibe.

Sazîya LMDC di 31'ê Tebaxa sala 2004'an de dibe xwedîyê vî cihê li kolana 130 Liberty Street. Lê di salên pey re, ji bo rûxandina bilez a avahîyê gelek astengî derdikevin holê. Karbidestên di hundirê avahîyê de maddeyên bi jehr û xeternak dibînin ku ji texmîna wan zêdetir bûn. Ev yek di navbera rûniştvanên herêmî, sazîyên kontrolê û kompanîyên avahîyê de dibe sedema pirsgirêkên pere û jîngehê, ji ber ku karê paqijkirin û hilweşandina van tiştên xeternak giran bû. Di heman demê de, karkeran di salên 2005 û 2006'an de li ser banê avahîyê perçeyên hestîyan dîtin. Ev hestî yên qurbanîyên 11'ê Îlonê bûn. Ji ber vê yekê, rûxandin hat rawestandin daku lêgerîna cenazeyan bête kirin. Di encamê de zêdetirî 700 perçeyên hestîyan hatin dîtin.

Karê rûxandinê di 19'ê Adara sala 2007'an de destpê dike û karker dest bi hilweşandina qata 40'î ya bircê dikin. Di nava çar mehên pey re 13 qatên din jî tên rûxandin. Di vî karî de, divê her qatek berî ku bête rûxandin pêşî bi tevahî ji maddeyên xeternak bête paqijkirin.

Di 18'ê Tebaxa sala 2007'an de agirekî mezin derdikeve û zirarê dide qatên di navbera 13 û 18'an de. Di wê demê de birc heta qata 26'an hatibû rûxandin. Agirvemirandin ji ber şikestina boriyeke avê ya li jêrzemînê di vemirandina agir de gelek zehmetî dikişînin. Herwiha rêyên wan ên derketinê jî ji aliyê dîwarên demkî û perdeyên plastîk ên ku ji aliyê şîrketan ve hatibûn danîn, hatibûn girtin. Du agirvemirandin ji ber kişandina dûmanê jiyana xwe ji dest dinin û ji ber vê yekê hemû karên rûxandinê yên li avahîyê tên rawestandin.

Piştî ku biryar tê girtin ku avahî ji alîyê sîstema avahîyê ve saxlem e û gavên parastina ji agir tên avêtin, karê paqijkirina maddeyên xeternak di Gulana sala 2008'an de dîsa destpê dike. Ev kar di Rezbera sala 2009'an de bi tevahî xilas dibe.

LMDC di Mijardara 2009'an de dest bi hilweşandina avahîyê kir. Ji bo vê xebata ku 6 salan dom kir, bi alîkarîya dewletê zêdetirî 260 milyon dolar hat xerc kirin. LMDC'ê di Sibata 2011'an de karê xwe qedand. Paşê, cihê avahîya berê ya Deutsche Bankê da Rêveberiya Portê. Armanc ev bû ku ew li wir dest bi kolandinê bikin û Navenda Ewlekarîya Wesayîtan a Navenda Bazirganîya Cîhanê çêkin.

Parçeya erdê ya neavakirî ku ji bo Navenda Bazirganîya Cîhanê ya 5'an ya siberojê hatîye veqetandin

Deh sal piştî ku rayedaran hilweşandina avahîya Deutsche Bankê qedandin, di sala 2021'an de beşa wê ya başûr hîn jî neavakirî ma, çimkî planên ji bo çêkirina avahîya Navenda Bazirganîya Cîhanê ya 5'an li benda pejirandina çend sazîyên dewletê bûn. Kompanîya Lower Manhattan Development Corporation hîn jî xwedîyê vê parçeya erdê ye ku jê re "Cihê 5" tê gotin. Ev cih di navbera kolanên Washington, Albany û Greenwichê de ye.

Piştî ku Meydana Bîranînê ya 11'ê Îlonê di îlona 2011'an de ji gel re vebû, kompanîya LMDC destûr da ku beşa başûr a "Cihê 5" wekî qada bendewarîyê ji bo geştyarên xwedan bilêt bê bikaranîn. Ev qada meydanê wê çaxê bi çeperan hatibû dorpêçkirin. Di 15'ê Gulana 2014'an de, dema ku merasîma vekirina Muzexaneya Neteweyî ya 11'ê Îlonê çêbû, çeperên meydanê hatin rakirin. Bi vî rengî, geştyaran cara yekem karîbû bêpere û serbest bikevin meydanê.

Kompanîya LMDC biryar da ku vê qada bendewariyê ya valakirî bike parkeke demkî. Ev biryar wekî beşek ji projeya ligel Downtown Alliance hat kirin, ku ew rêxistineke bêqezenc a ji bo alîkariya karsaziyên Manhattanê ye. Park di 2'yê îlona 2014'an de vebû. Ji parkê re gotin Albany Street Plaza û tê de rûniştekk, dar û wêneyekî dîwarî yê rengîn hene. Ev dîwar park ji navenda polîsan vediqetand.

Kompanîya LMDC di sala 2014'an de destûr da Rêveberiya Portê ya New York û New Jersey ku li beşa bakur a "Cihê 5" konteyneran çêbike. Ev konteyner wekî ofîs ji bo Fermandarîya Navenda Bazirganîya Cîhanê ya Polîsên Rêveberîya Portê hatin bikaranîn, ku wan di 24'ê Nîsana heman salê de ofîsên xwe bar kirin vî cihê demkî.

Ji bo çêkirina birca Navenda Bazirganîya Cîhanê ya 5'an pêk bê, Parêzgarê New Yorkê Andrew Cuomo, kompanîya LMDC û Rêveberîya Portê di 26'ê Hezîrana 2019'an de bangewaziyek ji bo pêşniyaran weşand. Wan ji kompanîyên avahîsazîyê xwest ku planên xwe pêşkêş bikin daku vî erdî bikirin an bi kirê bigirin û li ser avahîyeke bazirganî an jî têkel çêkin.

Kompanîya LMDC û Rêveberîya Portê di 11'ê Sibata 2011'an de biryar dan ku tenê li gel komeke kompanîyên avahîsazîyê dest bi danûstandinan bikin. Vê komê pêşnîyar kir ku erdî bi kirê bigire û birceke ku piranîya wê ji xanîyan pêk tê ava bike. Li gor peymana kirêkirinê ya 99 salî, ev kompanî neçar in ku pereyê kirê rasterast bidin Rêveberîya Portê.

Ev hevalbendî ji alîyê du kompanîyên mezin ve tê birêvebirin ku ew Silverstein Properties ya Amerîkî û Brookfield Prroperties ya Kanadayî ne. Herwiha du kompanîyên piçûk ên ji New Yorkê jî di nav vê hevalbendîyê de hene ku navên wan Omni New York û Dabar Development Partners in.

Rêveberîya Portê ji Dengê Amerîka re got ku hevdîtinên wan ên bi wê hevalbendîyê re li ser peymana kirêkirina avahîya nû ya Navenda Bazirganîya Cîhanê ya 5'an di meha Tebaxê de jî berdewam dikin.

Dêra Ortodoks a Yunanî û Perestgeha Neteweyî ya Saint Nicholas

Nêzîkî 20 sal piştî ku dêra kevn di 11'ê Îlonê de hilweşîya, avakirina Dêra Ortodoks a Yunanî û Perestgeha Neteweyî ya nû ya Saint Nicholas di Tebaxa 2021'ê de li nêzîkî wî cihî ber bi dawîyê ve çû. Ev dêr ji alîyê avahîsazê Spanî Santiago Calatrava ve hate sêwirandin. Dêra Ortodoks a Yunanî ya Amerîkayê di sala 2012'an de ev plan ji wî xwestibû.

Plana Calatrava ya sala 2013'an avahîyeke ji mermerê spî û bi qube nîşan dide ku çar stûn li derdora wê hene. Ev sêwirandin li ser şêwazê Aya Sofya û Dêra Chora ya li Stenbolê hatibû çêkirin. Ew du dêrên navdar ên Ortodoks bûn ku karbidestên Tirkîyê di sala 2020'an de ew kirin mizgeft. Ev dêra nû li ser navnîşana 130 Liberty Street, li rojhilatê Parka Liberty ya li Navenda Bazirganîya Cîhanê cih digire. Çêkirina vê projeya ku nêzîkî 20 milyon dolar lêçûna wê hebû, di 18'ê Cotmeha 2014'an de bi merasîmekê destpê kir. Di 29'ê Mijdara 2016'an de jî, dema xaçeke demkî danîn ser qubeya wê ya hesinî, qonaxa yekem a avahîyê bi dawî bû.

Rêveberîya Portê ya New York û New Jersey, ku di sala 2011'an de li ser guhartina erdan razî bûbû da ku ev dêr li ser navnîşana 130 Livery Street were avakirin, di 21'ê Tebaxa 2017'an de peymaneke nû îmze kir. Bi vê peymanê, ew der ji bo 198 salan ji dêrê re hatê kirêkirin. Di peymanê de hat diyarkirin ku heqê kirêya salane tenê $1 dolar e. Herwiha maf hate dayîn ku dêr dikare di dema kirêkirinê de wî cihî bi bihayekî erzan û sembolîk bikire. Ji bo ku Rêveberîya Portê karên fermî, destûrên yasa û ewlekarîyê yên çêkirina dêrê bixwe bi rê ve bibe, dêrê qebûl kir ku xwedîtîya erdî di destê Rêveberîya Portê de bimîne.

Lê belê di Kanûna 2017'an de karê avakirinê sekinî, ji ber ku kompanîya avahîsazîyê ya Swêdî Skansa got ku dêrê pereyê wan nedaye. Dêrê çend meh berê eşkere kiribû ku ew di nav tengasîya aborî de ye ku bi salan e xirabtir dibe. Ji ber vê yekê, wan di Nîsana 2018'an de kompanîya PricewaterhouseCoopers girt da ku li ser rewşa malî ya projeyê û lêçûnên zêde lêkolînekê bike.

Lêkolîneran di Cotmeha 2018'an de diyar kir ku ti delîl nîn in ku nîşan bidin endamên dêrê xapandin yan jî bi kar anîna xerab bi pereyan re kirine. Dêrê herwiha daxwaza lêkolîneran a ji bo avakirina rêxistineke nû û serbixwe qebûl kir. Navê vê rêxistinê kirin "Dostên Saint Nicholas" (Friends of Saint Nicholas) da ku pereyan kom bike û karê avakirinê yê rawestandî bidawî bîne.

Rêxistina "Dostên Saint Nicholas" (Friends of Saint Nicholas) bi mîlyonan dolarên din ji alîkarîyên kesên taybet kom kir û bi vî rengî karê avakirinê di 3'yê Tebaxa 2020'an de ji nû ve destpê kir. Pereyên ku hatin komkirin di Hezîrana 2021'an de gihîştin 95 mîlyon dolarî. Ev tevahîya pereyan nêzîkî pênc qatê wî bihayî bû ku di destpêkê de ji bo çêkirina dêrê hatibû texmînkirin.

Dîwarên derve yên dêrê bidawî bûn û cara yekem di 10'ê Îlona 2021'an de, anku şeva berîya 20 salîya êrîşên 11'ê Îlonê, hatin ronîkirin. Nêzîkî du meh piştî vê, rêberê olî yê bilind ê Xiristiyanên Ortodoks ên Cîhanê, Ecumenical Patriarch Bartholomew, di 2'yê Mijdara 2021'an de ji bo vekirina deriyê vê avahiyê serokatiya merasîmekê kir.

Avakirina avahîya nû ya Fiterman Hall di sala 2011'an de ber bi dawîyê ve çû. Ev yek piştî çendîn salên derengketinê hat, ji ber ku rûxandina avahîya kevn a ku zirar dîtibû gelek wext girtibû.

Di çend salên pêşîn ên piştî 11'ê Îlonê de, avahîya xirabkirî ya Fiterman Hall wisa ma, ji ber ku zanîngeha CUNY û kompanîyên bîmeyê li ser siberojê avahîyê li hev nedikirin. Kompanîyê bîmeyê FM Global digot ku avahî dikare were çêkirin, lê zanîngeha CUNY digot ku avahî nikare were çêkirin. Ev nîqaş di sala 2004'an de bidawî bû, dema kompanîya FM Global qebûl kir ku 90 mîlyon dolar bide CUNY'yê ji bo çêkirina avahîyê.

Paşê di sala 2004'an de, zanîngeha CUNY kompanîya avahîsazîyê ya Pei Cobb Freed & Partners girt da ku planekê ji bo paqijkirin û rûxandina Fiterman Hall çêke, bi awayekî ku herêma li dora wê ji toza jehrî biparêze. Herwiha karê sêwirandin û çêkirina avahiya nû ya Fiterman Hall li ser heman cihî dan vê kompanîyê. Lê belê derengketinên nû çêbûn, ji ber ku erêkirina planan ji aliyê saziyên fermî ve pir wext girtû CUNY li benda pereyên eyalet û bajêr ma da ku dest bi projeyê bike.

Plana zanîngeha CUNY di sala 2007'an de rûbirûyî astengîyeke nû bû, dema ku agireke mezin karê hilweşandina avahîya Deautsche Bank Building da rawestandin. Ev avahîyê jî di êrîşên 11'ê Îlonê de bi tevahî xirab bûbû. Vê agirî metirsîyeke nû ya ewlekarîyê çêkir li ser hilweşandina avahîya Fiterman Hall, ji ber vê yekê karbidestan daxwaz ji CUNY'yê kir ku planên nû çêke da ku careke din werin kontrolkirin.

Sazîya Berevanîya Jîngehê ya Amerîkayê (U.S. Environmental Protection Agency) di Adarê 2008'an de plana zanîngeha CUNY ya ji bo paqijkirina avahîya Fiterman Hall pejirand û kar destpê kir. Di 13'ê Mijdara heman salê de, CUNY'yê piştgiriyeke nû bi dest xist, dema rayedaran peymanek eşkere kirin ji bo dayîna 325 mîlyon dolarî lêçûna rûxandina avahîya kevn û çêkirina ya nû bû. Di nav vê budceyê de 139 mîlyon dolar ji alîyê hikûmeta bajarê New Yorkê ve hatin dayîn, 80 mîlyon dolar ji pereyên bîmeya CUNY'yê bûn, û wekî din jî hinek pere ji alîyê rêveberîya CUNY û rayedarên herêma New Yorkê ve hatin zêdekirin.

Paqijkirina avahîya kevin a Fiterman Hall di Gulana 2009'an de bidawî bû û karê hilweşandinê destpê kir. Di Mijdara heman salê de, avahî bi tevahî gihîşt asta erdî. Zanîngeha CUNY bi lez dest bi avakirina nû kir, û di 1'ê Kanûnê de merasîma destpêkirina avahîya nû ya Fiterman Hall pêk anî.

Avahîya Fiterman Hall ya Nû

Nêzîkî 11 salan piştî ku avahîya kevin a Fiterman Hall di 11'ê Îlonê de bi tevahî xirab bû, avahîya nû di 27'ê Tebaxa 2012'an de ji bo dersên yekem vebû. Di heman demê de, karê avakirina hundirê avahîyê di hin beşan de hîn berdewam dikir. Di nav wan cihên ku hîn dihatin çêkirin de, galeriyeke hunerî û kafeyeke ji bo xelkê hebûn.

Piştî ku karê hundirê avahîyê bi tevahî qedîya, cihê bikaranînê yê avahîya nû ya Fiterman Hall gihîşt nêzîkî 37,100 metreyên çargoşe, lê belê avahîya kevin 34,800 metreyên çargoşe bû.

Avahîya nû ya 14 qatî bi dîwarê xwe yê derve yê ji kerpîçên sor û camê ji avahiyên ofîsê yên li dora xwe cuda dibe. Ev sêwirandin dihêle ku kesên di ber re derbas dibin hundir bibînin, daku xelkê herêmê jî rê ji bo xelkê herêmê veke ku vî cihî bi kar bînin, ku tê de navendeke civînan a li ser banî jî heye.

80 polên xwendinê û yên kompûteran ên nû yên li Fiterman Hall, teknolojîya pêşkeftî ya perwerdeyê tê de heye. Ev cihê nû di sala 2012'an de cihê polên zanîngeha BMCC bi qasî ji sêyeka zêde kir. Vê yekê qerebalixîya zêde ya li navenda sereke ya zanîngehê ya li ser kolana Chambers Street kêm kir, ku berê gelek xwendekaran li wir di nav konteyniran de ders dixwandin.

Çêkerên avahîya nû ya Fiterman Hall, kompanîya avahîsazîyê ya Pei Cobb Free & Partners dibêjin ku cihên wê yên çalakîyan û "atmosfereke geş a bi qadên ronahî û dînamîk, alîkariyeke pir mezin didin zindîkirina vî taxî."

Pavilyona Nû ya Muzexaneyê

Qada nû ya bîranîna 11'ê Îlonê di Tîrmeha 2011'an de ber bi dawîyê ve çû. Ew li ser heman cihê qada kevin a Austin J. Tobin Plaza hatibû çêkirin. Ev qad di 12'ê Îlonê de ji bo xelkê vebû, anku rojek piştî 10 salîya êrîşan. Li navenda vê qadê jî, pavilyona nû ya muzexaneyê li ser erdî hatibû avakirin, ku di binê wê de muzexaneya bîranîna 11'ê Îlonê dihat çêkirin.

Xebata çêkirina vê qada bîranînê û muzexaneyê di Tîrmeha 2002'an de destpê kir. Di wê demê de, sazîya Lower Manhattan Development Corporation, ku kompanîyeke hevpar a hikûmet û bajarê New Yorkê bû ji bo avedankirina herêmê piştî 11'ê Îlonê, planek ji bo armancên vê projeyê amade kir. Piştî ku nêrînên malbatên qurbanîyan, kesên rizgarbûyî, tîmên alîkariyê yên lezgîn û xelkê herêmê hatin girtin, karbidestên sazîyê di Nîsana 2003'an de plana dawî pejirandin. Vê planê destûr da weqfa nû ya bi navê World Trade Center Memorial Foundation ku bibe xwedîyê vê qada bîranînê, avahîyên li dora wê çêke û wan birêve bibe. Karê herî girîng ê pêşîn ê vê weqfê komkirina pereyan bû bi rêya alîkarîyên xêrxwazîyê, ji ber ku sazîya LMDC wekî sazîyeke fermî ya hikûmetê mafê wê tune bû pereyan bi vî rengî kom bike. Weqfê di îlona 2003'an de serlêdan kir da ku bacê nede (tax-exempt) û zû erêkirina hikûmetê girt, bi vî awayî kete nav rewşekê ku alîkarîyên ji kesên taybet wergire.

Avakirina destpêkê ya projeya weqfa World Trade Center Memorial Foundation di Adara 2006'an de destpê kir. Di wê demê de, karkeran derdora stûnên mayî yên li binê Avahîyên Cêwî girtin da ku wan biparêzin. Di Tîrmeha 2006'an de, Rêveberîya Portê ya New York û New Jersey qebûl kir ku temamê karê avakirina projeyê bigire ser xwe. Ev biryar piştî wê yekê hat ku rayedarên hikûmet û bajarê New Yorkê dîtin ku eger tenê sazîyek berpirsiyarê kar be, avakirina li ser cihê Navenda Bazirganîya Cîhanê dê zûtir û erzantir bidawî bibe.

Weqfê di Tebaxa 2007'an de navê xwe guhart û kir National September 11 Memorial & Museum at the World Trade Center. Ev guhartin hat kirin da ku armanca projeyê ya ji bo bîranîna vê karesata neteweyî baştir nîşan bide.

Pavilyona Nû ya Muzexaneyê

Muzexaneya nû ya Bîranîna 11'ê Îlonê (9/11 Memorial Museum) di 15'ê Gulanê 2012'an de bi merasîmekê hate vekirin ku ji alîyê serokê wê demê yê Amerîkayê Barack Obama û rêvebirê weqfê Michael Bloomberg ve hate birêvebirin. Di heman rojê de, astengîyên li dora qada bîranînê hatin rakirin û rê ji bo xelkê vebû ku yekem car bi bêpere derbasî hundir bibin. Muzexane di 21'ê Gulanê de ji bo xelkê vebû, piştî 8 salên avakirinê ku bihayê wê tevî qada bîranînê ya ku di sala 2011'an de vebûbû, gihîşt 700 mîlyon dolarî. Ev cihê muzexane û bîranînê, projeya herî bihadar e ku heta niha li Amerîkayê hatîye çêkirin.

Pavilyona ya li ser erdî ji alîyê kompanîya avahîsazîyê ya Norwêcî Snøhetta ve hat sêwirandin, lê cihên muzexaneyê yên di bin erdê de ji alîyê kompanîya avahîsazîyê ya li New Yorkê Davis Brody Bond ve hatin sêwirandin. Cihên pêşangehê jî ji alîyê kompanîyên New Yorkê Thinc Design û Local Projects, LLC û kompanîya li Illinoisê Layman Design ve hatin sêwirandin.

Di muzexaneyê de 10,200 metreyên çargoşe qad heye ku ji bo vegotina çîroka 11'ê Îlonê û teqîna terorî ya 26'ê Sibata 1993'an a li Navenda Bazirganîya Cîhanê hatîye veqetandin. Ev çîrok bi rêya tiştên mayî, wêne, çîrokên kesane û teknolojiya nû tê nîşandan. Mirov di ser rêyeke xwar re dadikevin cihekî mezin ê di bin erdê de ku bingehê cihê kevin ê Navenda Bazirganîya Cîhanê li wir bû. Du qadên sereke yên muzexaneyê Memorial Hall (Hola Bîranînê) ku li ser dîwarê wê gotineke helbestvanê Romî yê kevin Virgil heye ku dibêje "Ti roj nikare we ji bîra demê bide windakirin" û Foundation Hall (Hola Bingehîn) ku perçeyek ji dîwarê avê yê kevn ê Navenda Bazirganîya Cîhanê tê de ye. Ev dîwar ji bo ku avê çemê Hudsonê yê li nêzîkê wir negire ser cihê çêkirina avahîyê di nîvê salên 1960'an de hatibû avakirin.

Cihên din ên herî girîng ên di muzexaneyê de ev in Survivor's Stairs, ku ev derpêsk beşek ji qada bilind a kevin a Navenda Bazirganîya Cîhanê bû û di 11'ê Îlonê de bû rêya rizgarkirina jiyanê ji bo karmendên ofîsê yên ku ji cihê avahîyê direvîyan. Stûna Dawî, ku perçeyek ji hesinê stîl ê avahîya Navenda Bazirganîya Cîhanê bû û di Gulana 2002'an de wekî perçeyê herî dawî ji cihê êrîşî (Ground Zero) piştî qedandina xebatên paqijkirinê hate rakirin.

Beşekî kêşayî ê vî cihê di bin erdê de, cihê parastina hestî û bermayîyên nenas û bêxwedî yên qurbanîyên 11'ê Îlonê ye. Ev der dikeve pişta dîwarê Memorial Hall ê ku gotina helbestvan Virgil li ser e, û tenê karkerên Sazîya New York City's Office of Chief Medical Examiner dikarin bikevin hundirê wê. Li kêleka vî cihî jî odeyeke taybet a bi navê Reflection Room heye ku tenê ji bo xizmên qurbanîyên 11'ê Îlonê hatîye veqetandin. Di dema vekirina muzexaneyê de, di vî cihî de nêzîkî 8,000 perçeyên bermayîyên mirovan hebûn, ku bijîşkên dadî di laboratuvareke taybet a DNA'yê de kar dikin da ku nasnameya wan eşkere bikin.

Hinek ji malbatên qurbanîyên Navenda Bazirganîya Cîhanê li dijî vî cihî derketin. Wan digot ku ne rast e bermayîyên malbatên wan di binê erdê de û li kêleka cihekî tûrîstî yê mezin werin xwedîkirin. Lê belê hinek xizmên din ên qurbanîyan vî cihê di bin erdê de wekî cîhekî guncan û durust didîtin.

Nîqaşên mezin li ser bihayê bilêta muzexaneyê jî çêbûn, ku di destpêkê de ji bo mezinan 24 dolar bû. Hinek ji malbatên qurbanîyên 11'ê Îlonê digotin ku ev biha zêde ye. Lê belê kesên ku piştgirîya vê biryarê dikirin digotin ku ev bihayê bilêtê, ku paşê gihîşt 26 dolarî, li gora mezinahî û nirxê vî cihî ye. Nexasim ku tenê ku tenê mesrefên birêvebirin û xebatên vî cihî di sala 2019'an de gihîştibû 73 mîlyon dolarî.

National September 11 Memorial & Museum dibêje ku ji dema vebûna wê ya di Gulana 2014'an de, zêdetirî 17 mîlyon mirov hatine serdana muzexaneyê. Herwiha ew dibêjin ku zêdetirî 50 mîlyon mirov ji çar alîyên cîhanê hatine serdana qada bîranînê (Memorial plaza) ji dema ku di sala 2011'an de vebûye.